Diverzifikacija kao pojam označava promenu u poslovanju, povećanje ponuda, uključivanje dodatnih novih proizvoda i usluga koji se razlikuju od postojećih na gazdinstvu. Mala i srednja poljoprivredna gazdinstva su uglavnom suočena sa problemom nerentabilnosti poljoprivredne proizvodnje, tako da su prinuđena da pronađu dodatne izvore prihoda van poljoprivredne delatnosti i upravo je diverzifikacija jedino moguće rešenje u vidu proširenja asortimana proizvoda.

Diverzifikacija uključuje prihodovne delatnosti na gazdinstvu i van gazdinstva, tj. bilo kakvu delatnost osim poljoprivrednih radova, ali uključuje i one delatnosti koje se obavljaju na gazdinstvu: usluge (seoski turizam, izdavanje kamp mesta, iznajmljivanje poljoprivrednih mašina, itd.), proizvode (prerada proizvoda gazdinstva), proizvodnju energije iz obnovljivih izvora, itd., tj. sve vrste delatnosti koje imaju za cilj uvećanje prihoda na gazdinstvu. Primeri diverzifikacije na poljoprivrednim gazdinstvima su mnogobrojni , počev od seoskog turizma, zatim prelazak na organsku proizvodnju, prerada i pakovanje mlečnih proizvoda na gazdinstvu, prerada,sušenje i pakovanje voća i povrća, pakovanje meda i sl. Faktori koji utiču na diverzifikaciju su sledeći:

Ljudski kapital (starost, iskustvo, obrazovanje, veštine, lični kvaliteti, motivacija, odnos prema riziku, učešće ženske radne snage na gazdinstvu, itd.)

Karakteristike i struktura gazdinstva (veličina gazdinstva, tip proizvodnje, vlasnička struktura gazdinstva, itd.)

Spoljno okruženje (lokacija gazdinstva, udaljenost, transportna komunikacija, organizacioni faktori i razvijenost poslovnih mreža i institucija za podršku).

Ciljevi diverzifikacije:

1.Veći ekonomski rezultati, jer se radi o preradi i prodaji finalnih proizvoda, a ne sirovina

2.Jačanje seoskih domaćinstava i razvoj porodičnog biznisa;

3.Rast i razvoj ruralnih područja uz stvaranje zdravog okruženja;

4.Zapošljavanje mladih.

5.Sigurniji plasman uz bolju poziciju na tržištu;

6.Stvaranje nove turističke ponude unutar ruralnog turizma

Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede kroz podršku mere ( IPARD program) nastoji da omogući poboljšanje kvaliteta života u ruralnim sredinama. Ova mera ima za cilj povećanje stepena razvoja ekonomskih aktivnosti, uz mogućnost stvaranja novih radnih mesta, što će direktno uvećati prihod na gazdinstvu. Zadržati mlade u ruralnim područjima i time podstaći razvoj moderne i konkurentne poljoprivrede. Stupanjem na snagu novih pravilnika koji omogućavaju proizvodnju i prodaju tradicionalnih proizvoda u okviru poljoprivrednih gazdinstava predstavlja značajnu meru koja može da doprinese još većem razvoju seoskog turizma.

Piše: Sanja Milovanović Milenković, savetodavac PSSS