– U narednom periodu se, kako RHMZ najavljuje, očekuje pad temperature uz formiranje snežnog pokrivača. Osim na planinama, temperature se neće spuštati ispod sedmog podeoka ispod nule. Sa obzirom na to, da su biljke već ušle u fazu zimskog mirovanja, predviđena vremenska prognoza će im doneti više koristi nego štete – kaže za Dobro jutro Veroslava Kocić, struk.inž.poljoprivede, saradnik u nastavi na Topličkoj akademiji strukovnih studija Prokuplje.
Mnogo su, po njenim rečima, nepovoljnije za voćarstvo i vinogradarstvo temperature koje smo imali u prethodnom vremenskom periodu, jer pod uticajem viših temperatura može doći do „zbunjivanja” biljke.
Neretko se dešava da se voćka ili vinova loza „bude” i kreću sa vegetacijom, znatno skraćujući ili čak preskačući fazu mirovanja i kaljenja.
Foto: Adobe Stock
– Zimsko mirovanje je proces prilagođavanja voćaka na niske zimske temperature u cilju opstanka. Ovaj period počinje opadanjem lišća u oktobru i traje do početka vegetacije, u martu ili aprilu. U jesen voćke prekidaju rast, jer se ne vrši proces fotosinteze, nema apsorpcije vode i hranljivih elemenata, a disanje i sintetički procesi svode se na minimum. Odvija se latentni život biljke zahvaljujući niskim temperaturama – objašnjava Veroslava, navodeći da su svi sokovi su iz nadzemnih delova biljke migrirali u podzemne delove.
– Niske temperature su neophodne i kako bi se odvijao proces jarovizacije. Stoga je zimsko mirovanje veoma važno za razvoj voćaka i vinove loze. Kada se radi o voćkama kratkog i nestabilnog zimskog mirovanja poput kajsije, višnje ili badema, treba napomenuti da kod njih ova fenofaza traje 15 do 45 dana. Jabuka, kruška, šljiva, breskva, trešnja, orah su voćke dugog i stabilnog mirovanja i kod njih ova fenofaza traje 45 do 60 dana – a koliko će voćke biti otporne na nastupajuće mrazeve zavisi od više faktora.
– Otpornost voća na mrazeve zavisi od više faktora: voćne vrste, sorte, podloge, dužine vegetacije, bujnosti sorte i podloge, rodnosti i agrotehničkih mera primenjenih u toku vegetacije. Tako su sorte okalemljene na generativnim podlogama otpornije, između ostalog, jer ranije završavaju sa vegetacijom i ranije ulaze u fenofazu mirovanja. Nedovoljno izlaganje niskim temperaturama dovodi do problema u narednoj vegetativnoj sezoni, u vidu neujednačenog cvetanja i listanja, opadanja plodova usled njihovog preranog zametanja i drugo – ono što se dešava kao posledica klimatskih promena i visokih temperatura je produžetak vegetacije, kako navodi saradnica Topličke akademije.
– Kao posledica klimatskih promena i neuobičajeno visokih temperatura, javlja se produžetak perioda vegetacije. Poslednjih godina, oktobar, novembar, a sve češće i decembar mesec, karakterišu temperature koje su iznad proseka za ovo doba godine. Ovo ima za posledicu nepravilan ulazak u fazu mirovanja i kaljenja voćaka i vinove loze. Neretko dolazi do produženog rasta mladara ili pojave cvetanja. Visoke temperature u ovom periodu smanjuju i otpornost voćke na zimske temperature – kaže Veroslava, dodajući da je preventiva najbolji način da voćke mirno prezime.
– Najefikasnija preventiva i obezbeđenje kvalitetnog prezimljavanja, je krečenje stabala do prve račve ili prve etaže. Krečenje voćki je najbolje obaviti do kraja jeseni, odnosno najkasnije u decembru mesecu. Osim što će se ovim postupkom izvršiti dezinfekcija kore stabla, usporava se i proces kretanja vegetacije u slučaju nepravovremenog porasta temperature.
Piše: Veroslava Kocić
