Vlada Republike Srbije proglasila je planinu Rudnik, najvišu planinu Šumadije, zaštićenim predelom izuzetnih odlika. Veći deo ove planine, koja se prostire na 10.000 hektara, teritorijalno pripada Kragujevcu, a potom opštinama Gornji Milanovac i Topola.
Rudnik je najsevernije vulkanska oblast u Centralnoj Srbiji, a najviši je Cvijićev vrh na 1.132 metra nadmorske visine. Naziv je dobila zbog bogatstva ruda olova i cinka, koje su eksploatisane još u dalekoj prošlosti, o čemu danas svedoče stara rudarska okna iz doba srednjovekovne Srbije.
– Odluka o proglašenju Rudnika zaštićenim predelom izuzetnih odlika je značajna za nas i predstavlja sigurnost u očuvanju, zaštiti i racionalnoj upotrebi planine. Taj proces je trajao nekoliko godina zajedno sa Zavodom za zaštitu prirode Republike Srbije – kaže Dejan Ružić, zamenik gradonačelnika Kragujevca.
Rudnik obiluje biljnim i životinjskim vrstama, a neke od njih su posebno zaštićene.
– Floru Rudnika čini 698 biljnih vrsta, od kojih je 13 strogo zaštićeno. Na planini su 132 vrste ptica, što je trećina ukupnog broja vrsta u Srbiji. Naročito je značajan jedan lokalitet, Veliki Šturac, koji obuhvata 14 hektara bukove termofilne šume stare nekoliko vekova. Ona je najzaštićenija i nalazi se pod prvim stepenom zaštite od 1956. godine – dodaje Ružić.
Na lokalitetu Ramaćki visovi opstaju tri vrste balkanskih endemita. Reč je o biljkama primog, Markgrafova žumenica i paštitkasti kotrljan. Na Rudniku živi mnogobrojna populacija faune. Osim srna, lisica, zečeva, vukova i divljih svinja, zabeleženo je i 10 vrsta riba, 20 vrsta vodozemaca i gmizavaca, od kojih samo tri nisu zaštićene nacionalnim zakonodavstvom, dok se sve vrste nalaze na međunarodnim listama zaštite.
Ovaj predeo je poznat i kao hidrografsko čvorište, što je bilo dodatno merilo prilikom odluke o zakonskoj zaštiti. Na planini izvire pet reka- Zlatarica, Srebrenica, Jasenica, Brezovica i Gruža. Zbog pogodne klime, vazdušnih strujanja, visoke jonizacije vazduha i velikog broja dana sunčanih dana, planina je još 1922. godine proglašena vazdušnom banjom.
Planina ima deset vrhova preko 1.000 metara nadmorske visine i još osam od 750 do 958 metara.
– Uredbom o zaštiti predela izuzetnih odlika Gradska turistička organizacija Kragujevca postavljena za upravljača, te smo u obavezi da formiramo čuvarske službe – dodaje Ružić.
Tekst i foto: Biljana Nenković
