Mikroorganizmi privremeno imobilišu deo fosfora, a zatim ga kontinuirano oslobađaju u zemljišni rastvor prirodnim procesima mineralizacije. Bioraspoloživost fosfora je uslovljena svojstvima zemljišta, razvijenošću i karakteristikama korena i interakcijom između korena i mikroorganizama (gljivica i bakterija). Fosfor iz organske materije je količinski značajno veći i pristupačniji biljkama u zemljištima sa većim sadržajem mikroorganizama. U zemljištima povoljnih mehaničkih karakteristika i većom koncentracijom mikroorganizama, organski fosfor mineralizovan mikrobnom biomasom može dostići skoro 30 % raspoloživosti u ovom elementu, a što se uobičajeno ne može identifikovati klasičnom hemijskom analizom zemljišta. Ovo u velikoj meri objašnjava i činjenicu da se deficit fosfora u zemljištu (čak i u tragovima) veoma retko ispoljava kod biljaka.
Određeni rodovi bakterija (Micrococcus, Mycobacterium, Pseudomonas), odnosno pojedini njihovi sojevi, sposobni su da prevode nepristupačne forme fosfora u one dostupne biljkama. Pojedine gljive imaju istu mogućnost, ali i kod gljiva i bakterije veći broj njih oslobađa fosfor u zemljište, ali je on neupotrebljiv biljkama. Zbog toga se u svetu sprovode brojna istraživanja u cilju njihovog većeg iskorištenja i upotrebe, pre svega u organskoj poljoprivredi.
Bitan faktor efikasnosti delovanja mikroorganizama u zemljištu je njegova mehanička struktura. Teška, hladna, vlažna zemljišta sa niskim sadržajem organske materije imaju manji sadržaj efektivnih mikroorganizama i zbog toga je i usvojivost većine elemenata iz njih, ne samo fosfora, na znatno nižem nivou u odnosu na strukturna i zemljišta bogata humusom.
Piše: Dr Aleksandar Leposavić,
Institut za voćarstvo Čačak
