Ove biljke imaju veliki agrotehnički značaj. Odlikuju se vrlo kratkim vegetacionim periodom i velikim genetičkim potencijalom rodnosti. U našoj zemlji u ravničarskim područjima najčešće se gaje kao postrni ili naknadni usevi. Zbog velike tolerantnosti prema suši, mogu se gajiti i u nekim krajevima naše zemlje sa sušnom klimom, gde nema mnogo padavina u redovnoj setvi, ali i kao postrni usevi. Vertikalna rasprostranjenost gajenja je velika i mogu se sejati u brdsko-planinskom području do 1.000 metara nadmorske visine. Prosa su dobri predusevi za veliki broj biljaka, jer je zemljište posle njih nezakorovljeno i dobrih fizičkih osobina.
Proizvodnja nije skupa, a cena zrna je visoka
– Prirodni uslovi za gajenje prosa kao postrnog useva u ravničarskim područjima naše zemlje vrlo su povoljni, ali nedovoljno iskorišćeni – objašnjava za „Dobro jutro“ dr Vera M. Popović, viši naučni saradnik u Institutu za ratarstvo i povrtarstvo u Novom Sadu. Domaća proizvodnja ne zadovoljava naše potrebe za ovim kulturama tako da se dosta uvoze. Troškovi proizvodnje prosa manji su nego kod ostalih žita, a cena zrna je visoka. Kako se prosa mogu sejati i postrno, gajenje ovih biljaka donosi veliku dobit po jedinici površine.
Ulaganja u proizvodnju postrnog običnog prosa su minimalna, jer obuhvataju samo troškove nabavke sortnog semena, predsetvene pripreme posle preduseva, setvu, eventualnu zaštitu od korova, žetvu i transport. Kada se proso gaji kao postrni usev, mineralna đubriva se ne upotrebljavaju posebno, već se računa da će proso iskoristiti hraniva koja su preostala od preduseva.
Treća kultura u jednoj godini
Obično proso može se gajiti u redovnoj setvi (druga polovina aprila do početka maja), zakasneloj setvi (početak juna) pa i u uslovima postrne setve (krajem juna-početkom jula). Prosom se uspešno može zameniti prethodni usev koji je iz bilo kojih razloga propao, a ne može se presejavati. Kao pretkulture ili predusev za proso, dobre su zrnene mahunarke, okopavine, detelinsko-travne smeše, pa se može uzgajati na preoranim livadama i pašnjacima.
Sorte i zaštita
Za setvu se koristi sortno čisto sertifikovano seme, klijavosti najmanje 95 procenata, bez prisustva semena korova i s maksimalnom količinom stranih primesa do jednog procenta.
Kako objašnjava dr Popović, za setvu se koristi seme sorti običnog prosa: Rumenka i Biserka; Za zaštita useva od širokolisnih korova primenjuju se preparati na bazi 2,4-D(Monosan, Deherban). Pravovremena upotreba ovih hormonskih preparata u fazi 5-6 listova, kada se prosa bokore, pri visini 10-12cm, daje veoma dobre rezultate.
V. Savić
