POJAVA KOJA PRATI VOĆNJAKE
Često se dešava da voćke jedne godine rode, a druge ne. Ova pojava nema veze sa narodnim verovanjima o prestupnoj godini, i u voćarstvu se naziva “alternativna rodnost”. Za sadnju voća, pre svega, važni su: pravi izbor voćne vrste, adekvatna podloga, kvalitet sadnog materijala, vreme i način sadnje, primena odgovarajućih agrotehničkih mera, pozicija parcele, kvalitet zemljišta i drugi agroekološki uslovi.
Do izostanka plodonošenja ili alternativnog (neredovnog) rađanja, odnosno, smenjivanja rodnih i nerodnih godina, može doći iz mnogo razloga, što nikako nije sadnja u prestupnoj godini. Alternativno plodonošenje se najčešće javlja kod jabuke i kruške, ali se može javiti i kod šljive, kajsije, brusnice, borovnice. Ono može biti potpuno ili delimično. U prvom slučaju dolazi do potpunog odsustva roda u pauzi od jedne do dve godine. Delimična alternativnost je češća pojava i javlja se u vidu oscilacije u prinosima, uglavnom kod kasnih sorti kruške i jabuke.
Uzroci su poznati
Uzroci alternativnog plodonošenja su: sklonost sorte, neadekvatne agrotehničke i pomotehničke mere, ekstenzivan uzgoj i drugo. Kod nekih klonova iste sorte, na primer, postoji razlika u ispoljavanju alternativnosti. Ovaj aspekat je od velike važnosti za izbor sorte prilikom podizanja zasada.
Pored najvažnijeg uzroka alternativnosti – sortne osobenosti, odnosno, prirodne sklonosti ka alternativnom rađanju, drugi po važnosti je ekstenzivan uzgoj. Ovo podrazumeva proizvodnju bez primene adekvatnih agrotehničkih i pomotehničkih mera poput pravilne rezidbe, đubrenja i slično. Ekstenzivna proizvodnja za posledicu ima preteranu bujnost voćaka, što dovodi do nepravilnog odnosa između diferencijacije generativnih pupoljaka i dozrevanja plodova. Na taj način dolazi do slabog obrazovanja pupoljaka za narednu godinu. Naime, dozrevanjem velikog broja plodova u rodnim godinama, voćka se iscrpi i nema dovoljno hranljivih materija neophodnih za formiranje potrebnog broja generativnih pupoljaka za narednu sezonu. Tako dolazi do potpunog izostanka, ili slabe prisutnosti plodova.
Potpuno je izvesno da će se u godini velike rodnosti većina hranljivih materija transportovati samo do najbližih grana, što će za posledicu imati povećanje lisne mase u narednoj godini. Biljka u procesu povećanja lisne mase troši znatno manju količinu hranljivih materija nego kod formiranja generativnih pupoljaka, formiranjem plodova i njihovog dozrevanja.
Važno je uraditi preventivu
Neredovno rađanje voćaka, čak i kod sorti koje po prirodi nisu sklone alternativnom plodonošenju, mogu izazvati neadekvatna primena agrotehničkih i pomotehničkih mera, kao i potpun izostanak nege voćaka. Kada su u pitanju sorte velike sklonosti ka ovoj pojavi, čak ni najpovoljnijim merama se neće ukloniti alternativnost ali se u značajnoj meri može uticati na smanjenje inteziteta alternativnosti.
Nedostatak rodnosti u pojedinim godinama može biti prouzrokovan nepovoljnim klimatskim uslovima, nedostatkom hranljivih materija usled izostanka prihrane ili neadekvatnom prihranom, upotrebom velike količine azota što opet prouzrokuje preteranu bujnost, nedostatkom oprašivača i dr.
I da rezimiramo, u voćnjaku se svake godine moraju primenjivati sve neophodne agrotehničke i pomotehničke mere. Od ovih mera najbitnije su: rezidba, ishrana, navodnjavanje i zaštita, te proređivanje plodova.
Tako da, ukoliko imate u planu sadnju voćaka, posavetujte se sa strukom, prikupite informacije, sagledajte sve realne aspekte i zasucite rukave, a „za svaki slučaj”, imajte dobre misli.
Piše: struk.inž Poljoprivrede Veroslava Kocić
